Tryggðarpantur Auðar - Viðtal

Auður Jónsdóttir hefur nóg að sýsla um þessar mundir. Fyrir helgi kom bók hennar Fólkið í kjallaranum út í danskri þýðingu auk þess sem ný skáldsaga frá henni er væntanleg innan skamms.

Ekki eru nema tvö ár síðan Auður sendi frá sér Fólkið í kjallarnum, sem hlaut mikið lof og færði höfundinum Íslensku bókmenntaverðlaunin og tilnefningu til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs. Sagan virðist vera að endurtaka sig, því fyrsti dómurinn í Danmörku, sem birtist í Jótlandspóstinum á föstudag, er lofsamlegur. Innan skamms kemur skáldsagan Tryggðapantur út. Þar segir frá Í bókinni segir frá ríkri konu sem uppgötvar að arfurinn er á þrotum og grípur til þess ráðs að fá til sín leigjendur til að drýgja tekjurnar. Að sögn er hér á ferð áleitin nútímasaga sem tekur á brýnum og umdeildum samfélagsmálum líðandi stundar.

„Já, það má kannski lesa hana í því samhengi," segir Auður. „Eða bara sem sögu um fjórar konur sem leigja saman." Hugmyndin segir Auður hafa fæðst í Danmörku, þar sem hún býr og umræðan um fjölmenningarsamfélagið hefur verið áberandi og oft mikið gengið á. „Ég vildi fjalla um þennan samruna, eða „integration" eins og það er kallað upp á ensku, sem hefur átt sér stað í Evrópu. Ég vildi hins vegar segja slíka sögu út frá hinu sammannlega en ekki sjónarhorni trúarbragða eða ólíkra menningarheima. Ýmislegt getur nefnilega komið upp á í samskiptum fólks án þess að þeir þættir komi við sögu; maður getur auðveldlega lent í menningarlegum sviptingum með sínum bestu vinum."

Sagan gerist í tilbúinni borg sem Auður segir að gæti þó ekki verið á Íslandi. „Ég sé fyrir mér evrópska borg á borð við Berlín eða Barcelona; fjölmenningarleg en um leið með rótgróinni stétt innfæddra með tilheyrandi togstreitu og átökum. Íslendingar hafa ekki þurft að taka á þessum málum í sama mæli og mörg önnur Evrópuríki því innflytjendur á Íslandi koma langflestir frá Evrópu en ekki ólíkum menningarheimum. Fyrir vikið er umræðan heima öðruvísi en víða í nágrannalöndunum.

Íslendingar eru dálítið „annað hvort eða" í afstöðu sinni. Ég man að fyrir nokkrum árum lærði ég dönsku í skóla fyrir innflytjendur. Við vorum þarna tvær íslenskar, fullar af réttlátri vandlætingu og fussuðum og sveiuðum yfir hvað Danir gerðu lítið fyrir innflytjendur. Þegar við vorum hins vegar spurðar hvað Íslendingar gerðu, þurftum við að líta í eigin barm og þá var fátt um svör." Hún óttast þó ekki að sá veruleiki sem birtist í Tryggðapanti sé Íslendingum framandi því bókin fjalli fyrst og fremst um fólk."

Auður hefur búið í Kaupmannahöfn undanfarin ár en flytur brátt til Barcelona og ætlar að læra spænsku. Hún segir að þrátt fyrir að skrifa oft í hinu stærra evrópska samhengi, geti hún ekki hugsað sér að skrifa á öðru tungumáli en íslensku. „Ég myndi til dæmis ekki treysta mér að skrifa bók á dönsku, það er svo auðvelt að gera villur. Danskan leynir á sér og er miklu dýpri en maður áttar sig á í fyrstu."

Viðtal, Fréttablaðið, 01. Október 2006